Blog Yazılarını Kitaba Dönüştürürken Nelere Dikkat Edilmeli?

Blog yazılarını art arda dizmek kitap oluşturmaz. Önce arşivi envantere dökmeniz ve her yazı için karar vermeniz gerekir. Ardından bilgilerin güncelliğini, bağlantıları, görselleri, yorumları ve kullanım izinlerini kontrol edin. Başlıkları da kitap okuru için yeniden yazmak çoğu zaman gerekir.

Blog, okurla zamana yayılan bir konuşmadır. Kitap ise baştan sona okunan bir bütündür. Aşağıda bu geçişte hangi sırayla çalışabileceğinizi bulacaksınız.

Arşivi Envantere Dökün

Yazıları okumaya başlamadan önce bir liste çıkarın. Bir e-tablo açın ve her yazıya bir satır ayırın. İlk sütunlara başlığı ve konuyu yazın. Ardından bağlantı, görsel, alıntı ve yorum durumunu, doğrulama notunu ve en sonda kararınızı ekleyin.

Aşağıdaki satırlar kurgusal bir bahçecilik blogundan alınmış örnektir. Gerçek bir blogun verisi değildir.

Tabloyu önce bilgi sütunlarıyla doldurun, karar sütununu en sona bırakın. Böylece kararı aklınızdaki sevgiyle değil, yazının durumuyla verirsiniz. Üç kararın ne anlama geldiği bir sonraki bölümde açıklanıyor.

Kitaba Girecek, Yeniden Yazılacak ve Dışarıda Kalacak Yazılar

Girer: Kitabın ana çizgisine hizmet eden, güncel ve kendi başına anlaşılır yazı. Yeniden yazılır: Konusu değerli, ama biçimi blog okuruna göre kurulmuş yazı; örneğin “geçen haftaki yazımızda” gibi göndermeler taşır. Dışarıda kalır: Başka bir yazıyı tekrar eden, eskimiş ya da kitabın çizgisinin dışında kalan yazı. Bir yazıyı sevmeniz, onu kitaba almak için tek başına yeterli sebep olmayabilir.

Sınırdaki yazılar için sorular

Kararsız kaldığınız yazıda şu soruları sorun:

• Bu yazı kitabın ana sorusuna bir şey ekliyor mu?
• Okur, bu yazıyı başka bir yazıyı okumadan anlayabilir mi?
• İçindeki bilgi basıldıktan bir yıl sonra da doğru olur mu?
• Yazıda yalnızca blog okuruna seslenen ifadeler var mı?
• Aynı konu başka bir yazıda daha iyi anlatılmış mı?

İlk üç soruya “hayır” cevabı veriyorsanız yazı büyük olasılıkla dışarıda kalır. Son iki soruda “evet” çıkıyorsa yeniden yazım gündeme gelir.

Örnek senaryolar

Birinci senaryo: Domates yazısı güncel ve kendi başına anlaşılır, ama “yorumlarda buluşalım” diye bitiyor. Bu cümleyi çıkarıp yazıyı olduğu gibi alabilirsiniz. İkinci senaryo: Sulama setleri yazısının konusu kitaba uygun, fakat ürün adları ve fiyatlar eskimiş olabilir. Burada konuyu koruyup ürün bilgisini yeniden kurmak gerekir.

Üçüncü senaryo daha zordur: İki yazı aynı konuyu iki farklı yılda anlatıyor. Daha ayrıntılı olanı seçin. Diğerinde yalnızca ilkinde olmayan bir örnek varsa onu ilk yazıya taşıyın ve ikinciyi çıkarın.

Güncelliğini Yitiren Bilgiyi Ayıklayın

Blogda eskiyen bir bilgiyi bir dakikada düzeltebilirsiniz. Basılı kitapta aynı hata okurun elinde kalır. Bu yüzden her yazıyı bilgi güncelliği açısından ayrıca taramak gerekir.

Hızla eskiyen bilgi türleri

Şu bilgi türlerine özellikle dikkat edin:

• Fiyatlar ve ücret tarifeleri
• Yazılım ve uygulama sürümleri, menü adımları
• Adresler, telefon numaraları, çalışma saatleri
• Yasal düzenlemeler ve resmî başvuru prosedürleri
• Araç, ürün, kurum ve etkinlik adları
• “Bu yıl”, “geçen ay”, “yakında” gibi göreli zaman ifadeleri

Göreli zaman ifadelerini açık bir yılla ya da olay adıyla değiştirin. Blogda yazının tarihi sayfanın üstünde durur. Kitapta o bağlam kaybolur ve “geçen yıl” ifadesi okuru yanıltır.

Doğrulama sütunu nasıl işler?

Tablonuza her yazı için üç etiketten birini yazın:

• Doğrulandı: Bilgileri güncel kaynaktan kontrol ettiniz, değişiklik yok.
• Güncellenecek: Konu geçerli, ama bir fiyat, sürüm ya da adres değişmiş.
• Çıkarılacak: Bilgi doğrulanamıyor ya da artık geçerli değil.

Yasal düzenleme ve resmî prosedür içeren yazıları kurumun kendi sayfasından kontrol edin. Başka bir blogdaki özet bu iş için yeterli değildir. Doğrulayamadığınız bilgiyi yazıda bırakmayın.

“Yazım tarihi itibarıyla” notu

Bazı bilgiler değişebilir ama kitabın omurgası için gereklidir. Bu durumda ilgili bölümün başına kısa bir zaman notu koyabilirsiniz. Örneğin: “Bu bölümdeki menü adımları, yazım tarihi itibarıyla geçerli olan sürüme göredir.” Not, okurun bilginin ne kadar güncel olabileceğini anlamasına yardım eder. Bilgiyi doğrulama işinin yerini tutmaz.

Bağlantıları, Görselleri ve Yorumları Kitaba Uyarlayın

Bağlantılar

Kâğıt sayfadaki bağlantıya tıklanamaz. Okur adresi elle yazmak zorunda kalır ve uzun adresler çoğu zaman yanlış girilir. Bu yüzden “tıklayın” ifadesi ve çıplak adresler kitapta işe yaramaz.

Önce/sonra örneği şöyle olabilir. Önce: “Ayrıntılar için buraya tıklayın.” Sonra: “Ayrıntılar için kurumun yayımladığı rehbere bakabilirsiniz.” Cümlenin sonuna dipnot numarası koyun. Dipnotta kurumun adını, rehberin başlığını ve sayfaya eriştiğiniz günü yazın.

Çıplak adresler için de aynı yol geçerlidir. Adresi metinden çıkarın, kaynağın adını ve başlığını kaynakçaya taşıyın. Adresin kendisini ancak okurun gerçekten ihtiyaç duyacağı yerde, dipnotta bırakın.

Her bağlantıyı tarayıcıda tek tek açıp kontrol edin. Açılmayan sayfalar için bir web arşivi kopyası bulabilirsiniz. Ancak kopyanın var olması, içeriğin kitapta kullanılabileceği anlamına gelmez. Hak durumuna ayrıca bakın. Kaynağı hiç doğrulayamıyorsanız o atıfı çıkarın.

Görseller

Ekranda yeterince keskin görünen bir görsel, baskıda bulanık ya da pürüzlü çıkabilir. Blog platformları yüklenen görselleri çoğu zaman küçültür. Mümkünse özgün dosyalara dönün. Baskı için gereken çözünürlük değerini dosya hazırlığı sırasında yayınevinden öğrenin.

Ekran görüntüleri ayrı bir sorundur. Arayüzler değişir ve görüntü kısa sürede eskir. Mümkünse işlemi metinle anlatın. Görüntüyü yine de koyacaksanız yazım tarihi notu ekleyin.

Görsele dayanan cümleleri metne taşıyın. “Aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi” ifadesi, grafik başka bir sayfaya düştüğünde anlamını yitirir. Bunun yerine grafiğin gösterdiği sonucu yazın ve görsele numara verip ona atıf yapın. Renkle anlatılan görsellerde de dikkatli olun. “Kırmızı çizgi” ifadesi, siyah beyaz baskıda okura bir şey söylemez. Baskı türünü de yayınevine sorun.

Her görsel için tabloya iki not ekleyin: kaynağı ve kullanım izni. Başkasından aldığınız fotoğrafı, blogda yer aldı diye kitaba koymayın. Görselin altına yazı eklemek de gerekir, çünkü blogdaki alt metin kitapta görünmez.

Yorumlar

Yorumlar blog yazısını zenginleştirir, ama kitaba nasıl gireceği ayrı bir sorudur. İki yol var. Birincisi, yorumdan doğan soruyu kendi cümlenizle metne katmaktır. Örneğin bir okur sulama sıklığını sormuşsa, cevabı ilgili bölüme bir paragraf olarak yazabilirsiniz. İkincisi, tartışmanın ana çizgisini kendi cümlelerinizle özetlemektir. Bu iki yolda da yorum sahibinin yazdığı cümleyi aynen aktarmış olmazsınız.

Yorumu olduğu gibi kitaba almak istiyorsanız önce yorum sahibinden izin almanız gerekir. İzin alamazsanız yorumu çıkarın. Yorumun blogda görünmesi, genellikle kitapta kullanılabileceği anlamına gelmez.

Kullanım İzinlerini Önce Kontrol Edin

Blogda yer alan her içerik kitapta kullanılabilir olmayabilir. Konuk yazarların yazıları, başkasından alınmış fotoğraflar, uzun alıntılar ve platformun kullanım koşulları bu başlığa girer. Sorunlu satırları tablonuzdaki alıntı/yorum ve görsel sütunlarından yakalayabilirsiniz.

Konuk yazıları kitaba almadan önce yazarla konuşun. Çoğu durumda yazı sahibinin açık izni gerekir. Blogunuzu kurduğunuz platformun kullanım koşullarına da göz atın.

Alıntılarda kaynağı bulamıyorsanız o alıntıyı çıkarmak genellikle daha güvenlidir. Aynı şey sahibini bilmediğiniz görseller için de geçerlidir. Alıntı ve kullanım izni konularında emin olmadığınız durumlarda bir hukukçuya danışın.

Dosyayı bir yayınevine gönderirken, içeriğin daha önce blogda yayımlandığını belirtmek şeffaflık açısından yararlıdır. Çoğu yayınevi bunu bilmek ister. Hangi yazıların kitaba alındığını, hangilerinin yeniden yazıldığını da kısaca not edebilirsiniz.

Blog Başlıklarını Kitap Başlığına Çevirin

Blogda başlık bazen arama sonuçlarında görünmek için yazılır. Bu yüzden uzun, soru kalıbında ve anahtar kelime yüklü olabilir. Kitap bölümünde ise başlık, okura bölümün ne sunduğunu kısa bir ifadeyle söylemelidir.

Örnek bir önce/sonra çifti: Önce: “Balkonda Domates Nasıl Yetiştirilir? Balkonda Domates Yetiştirme İpuçları ve Püf Noktaları”. Sonra: “İlk Ay: Balkonda Domates”. İkinci başlık kısadır, kelimeyi tekrar etmez ve bölümün kitaptaki yerini gösterir. Liste kalıbındaki başlıklarda da benzer bir sadeleştirme yapın. Örneğin “Yedi Yöntem” gibi bir başlık yerine konuyu adlandırın.

Başlıkların izleri metnin içinde de kalır. Metin düzenleyicinizin arama kutusuyla şu ifadeleri tarayın:

• “bu yazıda”, “anlatacağız”, “göreceğiz”
• “en iyi”, “ipuçları”, “nasıl yapılır”
• “aşağıdaki”, “yukarıdaki”, “yazının devamı”
• “geçen hafta”, “önceki yazımızda”
• “abone olun”, “paylaşın”, “yorumlarda buluşalım”

Bulduğunuz her ifadeyi ya çıkarın ya da kitabın akışına uygun biçimde değiştirin. Aynı anahtar kelimenin her paragrafta geçtiği yerleri de bu taramada yakalarsınız. Okurun gözü bu tekrarı hemen fark eder.

Yazılar arasında geçiş sorunu da çıkar. Farklı zamanlarda yazılmış metinler peş peşe dizildiğinde ton ve bilgi düzeyi değişebilir. Bölüm başlarına birkaç cümlelik bağlantı paragrafı yazarak okura önceki bölümden nereye geçtiğini söyleyin.

Limera’ya Başvurmadan Önce

Limera Yayınları’nın ana hizmeti basılı kitap yayıncılığıdır. Editöryel metin, mizanpaj ve kapak her aşamada yazar onayına sunulur. Eserin fikri mülkiyeti ve telif hakkı yüzde yüz yazara aittir.

Envanter tablonuz ve izin notlarınız hazırsa başvuruda dosyanızı daha net anlatabilirsiniz. Hazırlık için ücretsiz kaynaklarımıza göz atabilir, dosyanız hazır olduğunda başvuru formumuzu doldurabilirsiniz.

Bu içerik, yapay zekâ araçlarından faydalanılarak tasarlanmış; doğruluk, güncellik ve okuma kalitesi açısından editörlerimiz tarafından denetlenip düzenlenmiştir.