Manevi eserinizi kitaba dönüştürelim

İslami kitap yayınlatma sürecinde editörlüğün ilk işi, metnin kime seslendiğini netleştirmektir. Aynı dosyada bir sayfada camide verilmiş bir vaazın sıcak hitabı, diğer sayfada akademik bir incelemenin mesafeli dili varsa okur kimin muhatabı olduğunu anlayamaz. Kitabın baştan sona sohbet üslubunda mı, inceleme üslubunda mı yoksa soru-cevap düzeninde mi ilerleyeceğine önce karar veririz; editör bu karardan sonra metni aynı çerçeve içinde tutarlı hâle getirir.

Kavram kullanımı ikinci başlıktır. İhlas, takva, tevekkül gibi kavramlar okura tanıdık gelse de kitabın hangi anlamı esas aldığı çoğu zaman belirsiz kalır; kavramın ilk geçtiği yerde bir cümlelik açıklama metnin tamamını taşır. Salavat ve dua kalıplarının yazımı da tutarlı olmalıdır: “(s.a.v.)”, “(a.s.)” ya da açık yazım tercihlerinden hangisinin kullanılacağı en başta belirlenir ve kitap boyunca değiştirilmez. Aynı tutarlılık, Arapça kökenli isimlerin Latin harfli yazımında da aranır; bir sayfada farklı, diğerinde başka türlü yazılan bir isim okurda dikkatsizlik izlenimi bırakır.

Editöryel müdahalenin sınırı konusunda açık olalım: kitabın itikadi ve fıkhi muhtevası yazarındır. Bizim baktığımız yer dilin akıcılığı, kaynakların yerli yerinde olması, tekrar eden bölümlerin sadeleştirilmesi ve bütünün tutarlılığıdır. Belirli bir ekolün ya da görüşün esas alındığı çalışmalarda bunu önsözde belirtmek, okurla en baştan dürüst bir ilişki kurar. Her editöryel öneri işaretlenerek yazara sunulur; onayınız alınmadan hiçbir değişiklik metne yerleşmez.

Dini kitapların mizanpajını diğer türlerden ayıran şey, aynı sayfada iki farklı yazı yönünün buluşmasıdır. Arapça metin sağdan sola dizilir ve harekeli metinde her yazı tipi harekeleri aynı hassasiyetle taşımaz; bu yüzden ayet ve hadis metinlerinin ekran görüntüsü olarak değil, harekeyi doğru konumlandıran bir yazı tipiyle gerçek metin olarak dizilmesi gerekir. Baskı dosyasında yazı tiplerinin gömülü olması da şarttır; aksi hâlde matbaada harekeler kayabilir.

Harekeli satırlar normal satırlardan daha yüksektir; satır aralığı açılmazsa harekeler üst satıra değer ve sayfa sıkışık görünür. Uzun alıntıları çerçeveli kutu yerine girintili blok olarak vermek sayfayı daha dingin gösterir. Krem tonlu kitap kâğıdı, uzun süre okunan dini metinlerde gözü parlak beyaz kâğıda göre daha az yorar; sayfa sayısı yüksek eserlerde cilt tercihi de kitabın okurken açık kalıp kalmamasını doğrudan etkiler.

Kapakta hat ve tezhip kullanımı bu türün en sevilen tercihidir; ancak internetten indirilen hat ve tezhip görselleri de birer eserdir ve izinsiz kullanılamaz. Bu nedenle kapak çalışmalarında ya kullanım hakkı net olan görselleri ya da kitap için özel hazırlanan kompozisyonları tercih ederiz. Kapağın son hâli, iç mizanpaj gibi yazar onayına sunulur; onaylamadığınız hiçbir tasarım baskıya gitmez. Kapakta kullanılacak yazı karakterinin de kitabın muhtevasıyla uyumlu olması gerekir; ağır bir ilmî çalışmayı süslü bir yazıyla sunmak okurun kitaptan beklentisini yanlış yönlendirir.

Türkiye'de Kur'an-ı Kerim metni ve mealleri, basımdan önce Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesindeki Mushafları İnceleme ve Kıraat Kurulu'nun incelemesine tabidir. Ayet alıntıları içeren telif bir eserle, baştan sona meal niteliği taşıyan bir çalışma bu açıdan aynı kategoride değildir; ölçü, eserin bütününün ne olduğudur. Dosyanız bu kapsama giriyorsa süreci ve güncel prosedürü ilgili kurumun yönlendirmesi doğrultusunda birlikte takip eder, yayın takvimini buna göre planlarız.

Bunun dışındaki adımlar diğer kitaplarla aynı ilerler: 13 haneli ISBN başvurusu, bandrol işlemleri, online satış sistemine entegrasyon ve satış raporlaması. Eserin fikri mülkiyeti ve telif hakkı yazara aittir; biz sözleşme süresince yayımlama, çoğaltma ve dağıtma tarafını üstleniriz. Talep üzerine baskı modeli sayesinde kitabınız depoda beklemek zorunda kalmaz; sipariş geldikçe basılır ve 81 ildeki okura ulaşabilir. Baskı öncesinde son bir dijital prova gönderir, sayfa numaralarından künye bilgisine kadar her ayrıntıyı birlikte kontrol ederiz.

Dini kitap okuru sadıktır ama seçicidir; satın almadan önce kitabın hangi ihtiyaca cevap verdiğini anlamak ister. Bu yüzden arka kapak metnini “bu kitap kime, ne için” sorusuna doğrudan cevap verecek şekilde kurarız. Online satış sayfasındaki kategori ve etiket seçimi de aynı işi görür: siyer, tasavvuf, ilmihal, hadis şerhi gibi alt başlıkların doğru işaretlenmesi, kitabınızı zaten o konuyu arayan okurun karşısına çıkarır.