ISBN Nedir? ISBN ve Bandrol Alma Rehberi

ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası), basılı veya dijital olarak yayımlanan kitapların ticari ve editoryal olarak dünyada tekil biçimde kimliklendirilmesini sağlayan 13 haneli uluslararası standart koddur. Yayınlanan bir eserin yayıncı, ülke, dil ve baskı bilgilerini katalog verisinde tutarlı kılar. Satış noktalarında, kütüphanelerde, dağıtım kanallarında ve dijital veritabanlarında kitabın diğer eserlerle karışmasını kesin olarak engeller.

Bir kitabın basılı veya dijital formatta ticari dolaşıma girmesi, otomasyon sistemlerinde taranabilmesi ve resmi kütüphane kayıtlarında yer alabilmesi için bu numaranın alınması gerekir. ISBN tek başına bir telif hakkı koruma belgesi değil, kitabın ticari ve idari kütük numarasıdır.

ISBN Numarasının Yapısı ve Hanelerin Anlamı

ISBN, 13 haneden oluşan ve belirli bloklara ayrılan uluslararası bir standarttır. Numarayı oluşturan rakam grupları tesadüfi olarak verilmez; her bir blok esere ve yayıncıya ait farklı verileri temsil eder.

13 haneli bir ISBN yapısını somutlaştırmak için varsayılan bir örnek üzerinden blokları inceleyelim. Örneğin: 978-605-00000-0-0 biçimindeki bir dizilim beş ayrı gruptan oluşur:

• Birinci Blok (Ürün Grubu Öneki): Numaralandırma sisteminde kitabın yayın sektörüne ait bir ürün olduğunu gösteren ilk üç haneli koddur.
• İkinci Blok (Ülke veya Dil Grubu Kodu): Eserin yayımlandığı ülkeyi veya dil alanını belirtir. Türkiye'de yayımlanan eserlerde bu alan genellikle ülke kodunu temsil eden rakam bloklarından oluşur.
• Üçüncü Blok (Yayıncı Kodu): Kitabı yayımlayan yayınevinin veya bireysel yayıncının sistemdeki resmi kayıt kodudur. Yayınevinin ölçeğine ve yayın hacmine göre bu bloğun hane sayısı değişebilir.
• Dördüncü Blok (Eser Kodu): Yayıncının portföyündeki ilgili kitaba özel olarak atadığı sıralı veya benzersiz eser numarasıdır.
• Beşinci Blok (Kontrol Basamağı): Numaradaki ilk 12 hanenin matematiksel bir algoritmayla doğrulanmasını sağlayan tek haneli kontrol rakamıdır. Barkod okuyucular hatalı kod girişlerini bu basamak sayesinde tespit eder.

Bu 13 haneli kod, kitabın arka kapağındaki barkod alanında ve iç kapak künye sayfasında yer alır. Kitabın e-kitap, ciltli baskı veya karton kapak gibi farklı formatları varsa, her format için ayrı bir ISBN alınması gereklidir.

ISBN ve Bandrol Arasındaki Farklar

Yayıncılık alanında en sık karıştırılan kavramların başında ISBN, bandrol ve telif hakkı gelir. Bu üç öge birbirini tamamlasa da işlevleri ve yasal nitelikleri birbirinden tamamen farklıdır.

Metinlerin tanınması ve korunması sürecinde bu kavramların üstlendiği roller aşağıdaki gibidir:

1. ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası)

ISBN, kitabın kimlik numarasıdır. Eserin adı, yazarı, sayfa sayısı, ebadı ve yayıncısı gibi bibliyografik bilgileri içerir. Kitabın satış sistemlerinde bulunmasını ve uluslararası kataloglara girmesini sağlar. ISBN alınması, eserin içeriğinin onaylandığı veya telif hakkının doğduğu anlamına gelmez.

2. Bandrol (Güvenlik Etiketi)

Bandrol, basılı kitapların kopyalanmasını önlemek, hak takibini yapmak ve yasal dağıtımı denetlemek amacıyla kitabın dış kapağına yapıştırılan güvenlik etiketidir. Bandrol almak için önceden tanımlanmış bir ISBN numarasına ve yetkili kurum onaylarına ihtiyaç duyulur. Dijital e-kitaplarda fiziksel bandrol bulunmaz; bandrol yalnızca basılı materyaller için geçerlidir.

3. Telif Hakkı (Fikri Mülkiyet)

Telif hakkı, bir eserin meydana getirilmesiyle birlikte doğrudan yazarın üzerinde doğan hukuki haktır. Tescil şartına bağlı değildir. ISBN veya bandrol almak telif hakkını oluşturmaz; bu işlemler yalnızca eserin yasal yoldan ticari dolaşıma girmesini belgelendirir. Limera Yayınları modelinde eserin fikri mülkiyeti ve telif hakkı %100 yazara ait kalmaktadır.

Bireysel ISBN Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yazar kendi imkânlarıyla bağımsız bir yayın çıkarmak istediğinde ISBN başvurusunu bireysel olarak gerçekleştirebilir. Türkiye'de bu işlem Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü bünyesindeki ISBN Portalı üzerinden yürütülür.

Bireysel başvuru sürecindeki temel aşamalar şunlardır:

1. Sisteme Giriş ve Kayıt: ISBN Portalı'na e-Devlet kimlik doğrulama sistemi üzerinden giriş yapılır. İlk kez başvuru yapacak yazarlar şahsi yayıncı profili oluşturur.
2. Eser Bilgilerinin Girilmesi: Kitabın adı, alt başlığı, yazar bilgileri, sayfa sayısı, ebat, kağıt cinsi, iç baskı türü (siyah-beyaz veya renkli) ve kategori bilgileri sisteme eksiksiz girilir.
3. Dosya ve Taslak Yükleme: Kitabın iç kapak künye sayfası ve taslak kapak tasarımı PDF formatında sisteme yüklenir. Künye sayfasında eser adı ve yazar adının sistemdeki bilgilerle birebir eşleşmesi şarttır.
4. Onay ve Numara Tahsisi: Başvuru editör incelemesine gönderilir. Bilgilerde eksiklik yoksa sistem tarafından 13 haneli ISBN tahsis edilir. Bu numara mizanpaj aşamasında kitabın künye sayfasına ve arka kapak barkod alanına yerleştirilir.

Bireysel başvurularda bilgi eksikliği veya format uyumsuzluğu durumunda başvuru reddedilebilir veya düzeltme istenebilir. Bu nedenle künye bilgilerinin eksiksiz hazırlanması önemlidir.

Bandrol Nedir ve Bandrol Başvurusu Nasıl Yapılır?

Bandrol, basılan her bir kitabın telif haklarına uygun olarak üretildiğini gösteren resmi etiket sistemidir. Basılı eserlerin izinsiz çoğaltılmasını engellemek amacıyla kullanılır.

Bandrol alım süreci şu adımlardan oluşur:

• Sözleşme ve Yasal Beyan: Yayınevi veya bireysel yayıncı, eserin basım yetkisine sahip olduğunu belirten sözleşmeyi veya beyannameyi hazırlar.
• Sistem Başvurusu: Telif Hakları Genel Müdürlüğü ve Yayımcı Meslek Birlikleri Federasyonu (YAYFED) otomasyon sistemi üzerinden bandrol talebi oluşturulur.
• Baskı Adedinin Bildirilmesi: Basılacak fiziki kopya sayısı sisteme girilir. Örneğin 500 adetlik bir ilk baskı hedefi için 500 adet bandrol talep edilir.
• Matbaa Sertifikası ve Onay: Kitabın basılacağı matbaanın Bakanlıkça verilmiş resmi matbaa sertifika numarası sisteme işlenir. Bandroller doğrudan yetkili matbaaya teslim edilir veya yetkili yayınevi tarafından matbaada kitaplara yapıştırılır.

Fiziksel basımı yapılmayan, yalnızca dijital olarak Google Play Books veya Apple Books gibi platformlarda sunulan e-kitaplar için bandrol alma zorunluluğu yoktur. E-kitap yayıncılığında yalnızca EPUB formatına özel verilen e-kitap ISBN'i kullanılır.

Yayıncılık Sürecinde ISBN ve Bandrol Hizmetleri

ISBN ve bandrol alma süreçleri, resmi evrak takibi ve teknik doğrulama gerektiren adımlardır. Birçok yazar bürokratik işlemlerle zaman kaybetmemek için profesyonel yayıncılık desteği almayı tercih eder.

Limera Yayınları, basılı kitap yayıncılığı ve e-kitap yayını süreçlerinde tüm resmi işlemleri yazar adına yürütür. İşleyiş şu adımlarla gerçekleşir:

• Dosya ön değerlendirmesi tamamlandıktan sonra yazarla sözleşme imzalanır.
• Editöryel kontrol, redaksiyon, mizanpaj ve kapak tasarımı aşamalarında her detay yazar onayına sunulur.
• Kültür ve Turizm Bakanlığı ISBN Ajansı üzerinden esere özel 13 haneli ISBN alınır.
• Basılı yayın için gerekli bandrol başvuruları YAYFED sistemi üzerinden tamamlanır.
• Eser, talep üzerine baskı (print-on-demand) modeliyle sipariş geldikçe basılır ve Türkiye genelindeki online satış noktalarına entegre edilir.

Tüm bu süreçte eserin fikri mülkiyeti tamamen yazarda kalır. Satışlardan elde edilen net kâr üzerinden yazara %50 oranında telif ödenir ve telif raporları 6 aylık dönemler halinde sunulur. Ayrıca sözleşme gereği yazara 10 adet basılı kitap ücretsiz olarak teslim edilir.

Kitabınızın yayın süreçleri hakkında detaylı bilgi edinmek için yayin paketlerimiz sayfasını inceleyebilir, dosyanızı göndermek için basvuru formunu doldurabilirsiniz. Aklınıza takılan sorular için sıkça sorulan sorular bölümümüzü ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik, yapay zekâ araçlarından faydalanılarak tasarlanmış; doğruluk, güncellik ve okuma kalitesi açısından editörlerimiz tarafından denetlenip düzenlenmiştir.