Yayınevi Değiştirirken Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sözleşme Fesih Rehberi
Bir yayıneviyle çalışmayı sonlandırıp eserinizi başka bir yayınevine taşımak, yayıncılık hayatında sıkça karşılaşılan doğal bir adımdır. Sözleşme süresinin dolması, dağıtım aksaklıkları, iletişim sorunları veya farklı bir yayın modeli arayışı bu kararın arkasındaki temel nedenler arasında yer alır. Ancak bu geçiş sürecinin hukuki ve operasyonel açıdan sorunsuz tamamlanabilmesi için telif haklarının devri, sözleşme feshi, ISBN iptal veya yenileme süreçleri ile eski basım materyallerinin durumunun netleştirilmesi gerekir.
Eserinize ait mali hakların tekrar size geçmesi ve yeni yayıncınızla temiz bir başlangıç yapabilmeniz için izlemeniz gereken resmi adımları, evrak süreçlerini ve dikkat edilmesi gereken noktaları bu rehberde detaylarıyla bulabilirsiniz.
Yayınevi Değiştirme Süreci Nasıl İşler?
Bir yayıneviyle yolları ayırma kararı alındığında ilk incelenmesi gereken belge, imzalanmış olan yayın sözleşmesidir. Yayın sözleşmeleri genellikle belirli bir süre için (örneğin 3 yıl veya 5 yıl) ya da belirli bir baskı adediyle sınırlı olarak yapılır. Eser sahibi, sözleşmede yer alan şartlar gerçekleşmeden veya resmi fesih usullerini tamamlamadan eseri başka bir yayınevine sunamaz.
Geçiş sürecinin ilk aşaması, mevcut sözleşmenin geçerlilik süresini ve fesih maddelerini kontrol etmektir. Sözleşme süresi dolmuş olsa dahi, taraflar arasında yazılı bir ilişik kesme belgesi düzenlenmediği takdirde ileride hak sahipliği tartışmaları yaşanabilir. Bu nedenle süreç sadece sözleşmenin bitiş tarihini beklemekle kalmaz; tarafların karşılıklı beyanlarıyla resmiyet kazanır.
Sözleşme Türleri ve Hak Devri Kapsamı
Yayın dünyasında sözleşmeler iki temel şekilde kurgulanır: Münhasır (tekelci) hak devri ve münhasır olmayan hak devri. Münhasır sözleşmelerde yazar, eserin basım, çoğaltım ve dağıtım haklarını yalnızca tek bir yayınevine devreder. Bu süre zarfında yazar, eserini kendisi dahi basamaz veya bir başka yayıncıya veremez.
Münhasır olmayan sözleşmelerde ise yazar, haklarını birden fazla kanala açma serbestisine sahip olabilir. Türkiye'de geleneksel yayıncılıkta çoğunlukla münhasır sözleşmeler tercih edilir. Yayınevi değiştirme aşamasında, eski yayınevinize verdiğiniz münhasır yetkinin süresinin tamamen bittiğinden veya hukuken feshedildiğinden emin olmalısınız.
Eski Yayınevi İle Sözleşmenin Feshedilmesi ve Hakların Devri
Sözleşmenin sona ermesi iki farklı şekilde gerçekleşir: Sözleşme süresinin kendiliğinden dolması veya taraflardan birinin haklı bir sebebe dayanarak ya da karşılıklı anlaşmayla (ikale) sözleşmeyi feshetmesi. Her iki durumda da yazarın elinde ıslak imzalı veya noter onaylı bir fesih/ilişik kesme belgesi bulunmalıdır.
Sözleşme feshinde izlenmesi gereken adımlar ve belgelendirme süreçleri şunlardır:
- Sözleşme Maddelerinin İncelenmesi: Fesih ihbar süresi (genellikle 1 ila 3 ay öncesinden bildirim şartı) bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
- Yazılı Fesih Bildirimi: Yayınevine noter kanalıyla veya iadeli taahhütlü mektupla yazılı bir bildirim gönderilmelidir. E-posta veya sözlü görüşmeler hukuki uyuşmazlıklarda yetersiz kalabilir.
- İlişik Kesme Belgesi (İbraname) Alınması: Yayınevinin eser üzerindeki tüm mali ve hukuki haklardan feragat ettiğini, basılı stokların durumunu ve birikmiş telif alacaklarının ödendiğini gösteren belge imzalanmalıdır.
Olası Hak İhlalleri ve Fesih Gerekçeleri
Yazar, yayınevinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediği durumlarda da sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir. Telif ödemelerinin zamanında yapılmaması, basım ve dağıtımın sözleşmede belirtilen sürelerde gerçekleştirilmemesi veya eserin izinsiz biçimsel değişikliklerle basılması haklı fesih nedenleri arasındadır.
Haklı fesih durumunda da yazarın durumu belgelendirmesi ve yayınevine ihtarname çekerek eksikliğin giderilmesi için makul bir süre tanıması gerekir. Bu süre içinde yanıt alınamaması halinde sözleşme tek taraflı feshedilebilir ve telif hakları yazara geri döner.
Eski Kitabın Mizanpajı, Kapağı ve ISBN Durumu
Yayınevi değiştirirken en çok karıştırılan konulardan biri eserin fiziksel ve dijital tasarım haklarıdır. Kitabın metni (yani eserin kendisi) %100 yazara ait olsa da, eski yayınevi tarafından hazırlanan kapak tasarımı, mizanpaj (sayfa düzeni) ve alınan ISBN numarası yayınevinin sorumluluğunda veya mülkiyetindedir.
| Unsur | Eski Yayınevindeki Durumu | Yeni Yayınevindeki İşlem |
|---|---|---|
| Metin (Telif Hakkı) | Sözleşme bitimiyle yazara geri döner. | Yeni yayınevine devredilebilir. |
| Kapak Tasarımı | Eski yayınevinin veya tasarımcının mülkiyetindedir. | Yazılı izin yoksa yeniden tasarlanmalıdır. |
| Mizanpaj / İç Format | Eski yayınevinin mülkiyetindedir. | Metin yeniden dizilmeli ve mizanpaj yapılmalıdır. |
| ISBN ve Bandrol | Eski yayıncıya tescillidir. | Yeni yayıncı Kültür ve Turizm Bakanlığı üzerinden yeni 13 haneli ISBN alır. |
Eski yayıneviyle yapılan sözleşmede kapak ve mizanpaj haklarının yazara devredildiğine dair açık bir hüküm yoksa, yeni yayınevi eseri sıfırdan dizmeli ve yeni bir kapak hazırlamalıdır. Ayrıca her yayıncı değişikliğinde esere yeni bir ISBN atanması yasal bir zorunluluktur.
Stoktaki Kitapların ve Satış Raporlarının Durumu
Sözleşme sona erdiğinde veya feshedildiğinde, piyasada ya da yayınevinin deposunda kalan basılı kitapların ne olacağı netleştirilmelidir. Fesih protokolünde depo stoklarının imha edileceği, yazara maliyet fiyatından devredileceği veya belirli bir süre içinde satışının tamamlanarak telifinin ödeneceği açıkça belirtilmelidir.
Eski yayınevinin sözleşme bittikten sonra izinsiz yeniden baskı yapması veya bandrol alması hukuka aykırıdır. Bu nedenle yazar, son 6 aylık veya yıllık satış raporunu talep ederek kalan stok miktarını belgelendirmelidir.
Yeni Yayınevine Geçiş Aşamasında Adım Adım Yapılması Gerekenler
Eski yayınevinizle olan tüm bağları hukuki olarak kopardıktan sonra yeni yayıncınızla çalışma aşamasına geçebilirsiniz. Bu sürecin sağlıklı yürütülmesi için adım adım hareket etmek faydalı olacaktır.
- Eski Yayınevinden Fesih Yazısını Alın: Yeni yayınevi, eserin yayın haklarının serbest olduğunu doğrulamak için sizden fesih veya ilişik kesme belgesi talep eder.
- Ham Metni Hazırlayın: Eski yayınevinin mizanpajlı PDF dosyasını değil, eserin Word veya RTF formatındaki ham metnini hazırlayın.
- Yeni Sözleşme ve Hak Devri: Yeni yayıneviyle net şartlar içeren bir sözleşme imzalayın. Telif oranı, raporlama dönemleri ve dağıtım kanalları bu sözleşmede netleşmelidir.
- Yazım ve Editörlük Kontrolü: Yeni yayınevinin editoryal ekibiyle metin üzerinden geçerek gerekli redaksiyon ve son okuma çalışmalarını tamamlayın.
- Yeni Mizanpaj ve Kapak Hazırlığı: Eserin ebatlarına göre iç sayfa düzeni ve telif hakları size veya yeni yayıncınıza ait olan özgün bir kapak tasarımı hazırlatın.
- ISBN ve Bandrol Başvurusu: Yeni yayınevi, 13 haneli yeni ISBN numarasını alır ve bandrol işlemlerini tamamlar.
Limera Yayınları İle Yeni Bir Başlangıç
Eski yayınevinizden ayrıldıktan sonra eserinizi şeffaf, telif haklarınızı koruyan ve yazarı sürecin merkezine koyan bir modelle yeniden yayımlamak isteyebilirsiniz. Limera Yayınları, yazar odaklı şeffaf yayıncılık anlayışıyla eserinizi yeni okurlarla buluşturmayı hedefler.
Limera Yayınları'nda süreç şu onaylı esaslara dayanır:
- %100 Fikri Mülkiyet Koruması: Eserinizin telif hakları tamamen size aittir. Limera, yalnızca sözleşme süresince yayımlama ve dağıtma hakkına sahip olur.
- Adil Telif Payı: Yazara net kâr üzerinden %50 oranında telif ödemesi yapılır ve satış raporları 6 aylık dönemler halinde şeffafça sunulur.
- Süreçte Yazar Onayı: Editöryel kontrol, mizanpaj ve kapak tasarımı aşamalarının her birinde yazardan onay alınarak ilerlenir.
- Ücretsiz Ürün Gönderimi: Sözleşme gereği yazara 10 adet basılı kitap ücretsiz olarak ulaştırılır.
- Geniş Dağıtım Ağı: Türkiye genelinde 81 ildeki online satış noktalarına entegrasyon sağlanır ve talep üzerine baskı (print-on-demand) modeliyle stok maliyeti olmadan basım gerçekleştirilir.
- E-Kitap Seçeneği: Dilerseniz ayrı paket kapsamında Google Play Books ve Apple Books üzerinde EPUB formatında e-kitap yayını da gerçekleştirilir.
Yayın sürecimiz hakkında detaylı bilgi almak için yayın paketlerimizi inceleyebilir veya eserinizi değerlendirmemiz için başvuru formumuzu doldurabilirsiniz. Merak ettiğiniz sorular için sıkça sorulan sorular sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik, yapay zekâ araçlarından faydalanılarak tasarlanmış; doğruluk, güncellik ve okuma kalitesi açısından editörlerimiz tarafından denetlenip düzenlenmiştir.